کتاب «سقط جنین و امر مطلق کانت» اثری در حوزه فلسفه اخلاق و حقوق است که به یکی از چالشبرانگیزترین مسائل اخلاق کاربردی از منظر نظام فلسفی وظیفهگرا میپردازد. این کتاب میکوشد تا با تکیه بر آرا یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان عصر روشنگری، پاسخی برای پرسشهای پیرامون مشروعیت اخلاقی پایان دادن به بارداری بیابد. نویسنده با زبانی فنی و آکادمیک به تشریح جایگاه کرامت انسانی و خودمختاری فردی در منظومه فکری مورد بحث پرداخته است. این نوشتار در زمره متون تخصصی اخلاق پزشکی و فلسفه حقوق دستهبندی میشود و تلاش دارد تا میان انتزاعیات فلسفی و واقعیتهای گریزناپذیر زیستی پیوندی برقرار کند. کتاب با طرح این پرسش کلیدی که آیا سقط جنین با قانون کلی اخلاقی سازگار است یا خیر، خواننده را به سفری در لایههای عمیق عقل عملی و ضرورتهای اخلاقی میبرد.
در تحلیل محتوایی این اثر، تمرکز اصلی بر خوانشِ صورتبندیهای مختلف «امر مطلق» و انطباق آنها بر وضعیت جنین و مادر است. نویسنده با دقت به بررسی این مسئله میپردازد که آیا جنین را میتوان به عنوان «غایت بالذات» در نظر گرفت یا خودمختاری مادر به عنوان یک فاعل اخلاقی کامل، بر هر ملاحظه دیگری مقدم است. در بخشهای مختلف کتاب، مفاهیمی نظیر «قانون کلی»، «انسانیت به مثابه غایت» و «قلمرو غایات» بازخوانی شده و نسبت آنها با حق بر حیات و حق بر بدن واکاوی میشود. یکی از گرههای اصلی که کتاب بر آن انگشت میگذارد، تناقضی است که در تفسیر وظیفهگرایانه از سقط جنین وجود دارد؛ جایی که از یک سو صیانت از حیات وظیفهای مطلق است و از سوی دیگر، احترام به عاملیت اخلاقی فرد نباید خدشهدار شود. نویسنده با کالبدشکافی استدلالهای موافقان و مخالفان در چارچوب نظریه کانت، نشان میدهد که چگونه تغییر در تعاریف اولیه از «شخصیت» میتواند خروجیهای اخلاقی متفاوتی به دست دهد. این متن بدون آنکه به دام تقلیلگرایی بیفتد، پیچیدگیهای صدور حکم اخلاقی در شرایط تضاد وظایف را به چالش میکشد.
این اثر توانسته خلأ موجود در ادبیات فارسی پیرامون اخلاق کانت در مواجهه با مسائل معاصر را تا حدی پر کند. اگرچه لحن کتاب کاملاً تخصصی است و ممکن است برای مخاطب عام دشوار باشد، اما دقت در وفاداری به مفاهیم بنیادینِ منبع اصلی، آن را به مرجعی قابل اتکا برای دانشجویان فلسفه اخلاق تبدیل کرده است. نقطه قوت کتاب در تفکیک میان ملاحظات سودگرایانه و تکالیف مطلق است که مانع از غلبه نگاههای مصلحتاندیشانه بر اصول اخلاقی میشود. پیام اصلی این کتاب، بازگشت به عقلانیت انتقادی برای حل بحرانهای اخلاقی جامعه مدرن است. اهمیت اثر به سبب ارائه مدلی است که در آن اخلاق نه بر پایه عواطف یا نتایج، بلکه بر پایه انضباط عقلی و احترام به قانونِ خودبنیاد بنا میشود و مخاطب را به بازنگری در پیشفرضهای خود درباره مفهوم حق و تکلیف وامیدارد.
