کتاب «القصاص: تقریر مباحث شرح لمعه» اثری تخصصی در حوزه فقه استدلالی است که به بازخوانی و تبیین دقیق مبانی حقوق کیفری اسلام بر محور متن کتاب الروضة البهیه میپردازد. نویسنده که خود از فضلای جوان در عرصه حقوق و فقه محسوب میشود، با هدف تسهیل فهم عبارات پیچیده شهید اول و دوم، این دروس را در قالب تقریراتی منسجم به رشته تحریر درآورده است. این اثر در زمره کتب درسی و کمکدرسی حوزوی دستهبندی میشود که برای طلاب شاغل در پایه هشتم و نهم تدوین یافته است. ویژگی متمایز این نوشتار در این است که به جای ترجمه صرف، به سراغ کالبدشکافی استدلالهای فقهی رفته و میکوشد پیوندی میان متن سنتی و شیوههای نوین آموزشی برقرار کند تا خواننده در مواجهه با احکام سنگین قصاص، با مبانی عقلانی و نقلی آن به صورت دستهبندی شده آشنا شود.
تمرکز اصلی کتاب بر تبیین شرایط، مراتب و موانع اجرای حکم قصاص در حقوق اسلامی است. ساختار متن بر پایه ابواب مشخصی همچون قصاص نفس و قصاص عضو بنا شده و نویسنده با وفاداری به ساختار شرح لمعه، ذیل هر مسئله به تشریح دیدگاههای مشهور فقهای امامیه میپردازد. مسائل کلیدی که در این کتاب واکاوی میشوند، شامل تحلیل مفهوم عمد، شبهعمد و خطا، تبیین شرایط تساوی در قصاص و بررسی نقش اولیای دم در اسقاط یا اجرای حکم است. نویسنده با دقت در واژگان متن اصلی، گرههای زبانی آن را باز کرده و در بسیاری از موارد، از آراء دیگر فقیهان بزرگ برای غنای بحث بهره جسته است. این کتاب به مسائلی چون قصاص در فرض وجود شریک در قتل یا شرایط قصاص میان پیروان مذاهب مختلف نیز پرداخته و میکوشد ذهن طالب علم را فراتر از متن، با زیرساختهای حقوقی و فقهی این احکام درگیر سازد. رویکرد آموزشی اثر ایجاب کرده است که از شاخ و برگهای غیرضروری پرهیز شود و مستقیماً به هسته سخت استدلالهای فقهی پرداخته شود تا خواننده در تشخیص مصادیق دچار ابهام نگردد.
این کتاب به عنوان یک منبع کمکی برای آزمونهای سطوح عالی و امتحانات شفاهی حوزه، اعتبار قابل توجهی در میان طلاب به دست آورده است. اگرچه این اثر یک تحقیق جدید و نوآورانه در عرصه فقه پویا به شمار نمیرود، اما در میان «تقریرات آموزشی»، به دلیل نظم در ارائه مطالب و پرهیز از اطاله کلام، مورد تحسین اساتید قرار گرفته است. مخاطبان هدف این اثر، طلاب مقطع سطح، دانشجویان رشته الهیات و حقوق و پژوهشگران حوزه جزا و جرمشناسی اسلامی هستند که به دنبال فهم دقیق متن الروضة البهیهاند.
