کتاب «مجموعه آثار علامه جعفری (جلد ۱۸): ارتباط انسان-جهان» اثری است که به کالبدشکافی نسبتهای پیچیده میان سوژه انسانی و عینیت جهان هستی میپردازد. این کتاب تلاش دارد تا پاسخی جامع به پرسشهای بنیادین درباره جایگاه انسان در کیهان ارائه دهد. نویسنده که عمری را در مسیر پیوند دادن حکمت صدرایی با دانشهای نوین بشری و فیزیک نظری سپری کرده است، در این مجلد بر آن است تا از منظری حکمی، گسست میان خود و جهان را ترمیم کند. این نوشتار با عبور از مرزبندیهای سنتی، پلی میان جهانبینی مادی و الهی ایجاد میکند و بر این ایده استوار است که شناخت جهان بدون شناخت ابعاد وجودی انسان، معرفتی ناقص و ابتر خواهد بود.
مسئله اصلی کتاب بر محور تعامل متقابل میان آفاق و انفس استوار شده است. نویسنده با بخشبندی موضوعاتی نظیر «درک نظاممند هستی» و «تاثیر اراده بر عینیت»، به بررسی این ایده میپردازد که جهان برای انسان صرفاً یک صحنه تماشا نیست، بلکه قلمروی برای تجلی کمالات است. در این کتاب، مفاهیم فیزیک جدید در کنار برهانهای کلامی و عرفانی قرار میگیرند تا ثابت کنند که ارتباط انسان با جهان، پیوندی دیالکتیکی و تکاملی است. نویسنده به تشریح لایههای مختلف معرفت میپردازد و تاکید میکند که هرگونه دگرگونی در محیط پیرامون، ریشه در تحولات درونی بشر دارد. موضوعاتی چون هدفداری کیهان و شعور حاکم بر ماده در این اثر به گونهای واکاوی شدهاند که خواننده را به بازنگری در مفهوم «تسلط بر طبیعت» وامیدارد. نکته برجسته در این بخش، نقد نگاههای ابزارگرایانه به جهان و جایگزینی آن با نگاهی است که در آن، جهان همچون آیینهای برای بازنمایی حقیقت وجودی انسان تعریف میشود.
نقطه قوت اصلی کتاب، در توانایی نویسنده برای دیالوگ با اندیشمندان غربی و نقد مکاتبی نظیر پوزیتیویسم و مادیگرایی دیالکتیک است. مخاطبان هدف این مجلد، پژوهشگران فلسفه، محققان علوم پایه که به دنبال مبانی معرفتشناختی هستند و علاقمندان به حکمت متعالیه میباشند. پیام نهایی کتاب، لزوم بازگشت به یگانگی میان دانش و اخلاق در مواجهه با طبیعت است. این اثر نهتنها یک منبع مطالعاتی تخصصی، بلکه سندی بر پویایی اندیشه سنتی در مواجهه با پرسشهای عصر مدرن محسوب میشود که به دلیل عمق تحلیلها، همچنان در صدر فهرست منابع پژوهشی فلسفه تطبیقی قرار دارد.
