کتاب «صنع و ابداع: شرح نمط پنجم الاشارات و التنبیهات»، تفسیر فارسیِ تخصصی از بخش پنجم کتاب فلسفی الاشارات و التنبیهات اثر ابوعلیسینا است. الاشارات و التنبیهات یکی از آخرین و برجستهترین آثار فلسفی ابنسینا است که در دو بخش منطق و فلسفه تنظیم شده است و به موضوعات بنیادین فلسفه و کلام میپردازد.
نویسنده، به تحلیل دقیق نمط پنجم الاشارات و التنبیهات میپردازد که از مباحث بنیادی فلسفه اسلامی درباره فعل و وجود، صنع (فعل مسبوق به علت) و ابداع (فعل بیمسبوق)، زمان، ماده، حدوث و قدم، و وحدت و کثرت واجبالوجود تشکیل شده است. کتاب شامل مقدمه، تمهید و دوازده فصل است که هر یک به بررسی یکی از موضوعات کلیدی فلسفی این نمط میپردازند؛ برای مثال ابطال دیدگاه متکلمان، تحلیل معنای مشترک، مناط تعلق فعل به فاعل و اثبات حدوث ذاتی ممکنات، و تبیین فرق ابداع با تکوین و احداث اشاره میکند. تحلیلهای نویسنده، با تفسیر صوری و مفهومی متن ابنسینا همراه است و تلاش دارد صُنع و ابداع را از دیدگاه فلسفی و عرفانی روشن کند.
این اثر یکی از شرحهای مهم بر الاشارات و التنبیهات ابنسینا است؛ زیرا نمط پنجم یکی از دشوارترین بخشهای این متن فلسفی است و نیازمند توضیح و تبیین دقیق است. کار نویسنده نهتنها به فهم بهتر مباحث پیچیده فلسفه مشّاء کمک میکند، بلکه موجب گسترش مطالعات فلسفی در حوزه اسلامی و دانشگاهی میشود؛ بهخصوص برای پژوهشگران، دانشجویان فلسفه اسلامی و افرادی که میخواهند دیدی عمیق نسبت به مباحث علت و معلول، زمان و وجود در فلسفه ابنسینا پیدا کنند. اهمیت این شرح در این است که مباحث نظری پیچیده را با سازماندهی موضوعی و تحلیلی عرضه میکند و میتواند بهعنوان یک منبع مرجع در مطالعات فلسفه و کلام اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.