کتاب «ماهیت و احکام آن»، در حیطه آموزش فلسفه، با هدف ارائه درس‌های تخصصی و منظم، بر اساس سرفصل‌های مصوب دانشگاهی، در قالب پانزده درس تدوین گردیده و موضوعاتی چون ماهیت و اعتبارات سه‌گانه، کلّی و جزئی، اجزای ذاتی ماهیت و ملاک تشخّص آن را بررسی می‌کند. نویسنده تلاش کرده است با نثری روشن و تحلیلی، مخاطب را با مفاهیم بنیادی فلسفه وجود و فلسفه اسلامی آشنا سازد و زمینه‌ای برای درک عمیق‌تر از رابطه وجود و ماهیت فراهم آورد.
در فصل‌های ابتدایی کتاب، بحث از ماهیت و نحوه تحقق آن در خارج مطرح می‌شود و به مفاهیمی چون جوهر و عرض، واحد و کثیر و عوارض آنها پرداخته می‌شود. نویسنده با طرح پرسش‌ها و ارائه تحلیل‌های فلسفی، نشان می‌دهد که هر موجود از حیث ماهیت یا جوهر است یا یکی از اعراض، و بحث‌هایی مانند هوهویّت و غیریّت به عنوان عوارض وحدت و کثرت بررسی می‌گردد. علاوه بر این، کتاب مسائل مربوط به اتحاد عاقل و معقول، ترکیب ماده و صورت، حرکت و تغییر و ارتباط میان عالم محسوس و مجرد را تحلیل می‌کند تا خواننده بتواند درک کاملی از مفاهیم فلسفی و حکمت عملی داشته باشد.
این اثر با توجه به ساختار منظم و تحلیلی خود، منبعی ارزشمند برای دانشجویان فلسفه، متفکران و علاقه‌مندان به فلسفه اسلامی محسوب می‌شود. توجه به مباحث بنیادی مانند ماهیت، جوهر، عرض و مقولات، همراه با تحلیل حرکت و تحقق موجودات، کتاب را به مرجعی معتبر برای پژوهش و آموزش تبدیل کرده است. مطالعه این اثر به خواننده کمک می‌کند تا نه‌تنها درک عمیقی از فلسفه وجود پیدا کند، بلکه پیوندهای عملی میان مفاهیم فلسفی و مسائل عقلی و علمی را نیز مشاهده نماید.
