کتاب «مسئولیت مدنی در قرآن» تلاشی فقهی–حقوقی است برای واکاوی ریشههای قرآنی مسئولیت مدنی و استنباط اصول و قواعد آن از متون وحیانی. این اثر از منظر آموزههای قرآن کریم به بررسی گونههای مسئولیت و مناسبات اجتماعی انسانها در برابر اعمال و پیامدهای آن میپردازد؛ موضوعی که در حقوق مدنی بهطور سنتی به جبران خسارت و تضمین نظم اجتماعی ارتباط دارد ولی در اینجا با قرآن سنجیده و تحلیل میشود. از آنجا که کتاب بر مبنای آیات و استخراج قواعد حقوقی از قرآن سامان یافته، هم برای مخاطبانی با پیشزمینه فقهی جذاب است و هم برای خوانندگان حقوقی که میخواهند نگاه دینی به مسئولیت مدنی را درک کنند.
نویسنده تلاش میکند نشان دهد چگونه مفاهیم مرتبط با مسئولیت مدنی مانند ممنوعیت ظلم، جبران خسارت، و احترام به حقالناس در قرآن جلوهگر شدهاند و از آیات متعدد برای استخراج مبانی این نوع مسئولیت بهره میگیرد. بهعنوان مثال، آیاتی که بر بازدارندگی از ظلم و لزوم احترام به حقوق دیگران تأکید دارند، بهعنوان شالودههای فقهی مسئولیت مدنی تبیین شدهاند، و این رویکرد نشان میدهد چگونه آموزههای وحیانی میتوانند در مواجهه با تحلیلهای حقوقی معاصر نیز معنا بیابند. همچنین در این اثر به عناوین خاصی اشاره شده که موجب مسئولیت یا معافیت از آن در قرآن هستند، از جمله دفاع مشروع، اثبات حق، و اعمال مجازات مشروع، که نشاندهنده پرداختن دقیق به موارد متعدد موضوعی در قرآن است.
اثر حاضر را میتوان بهعنوان یک مرجع معرفتی در زمینه تلاقی قرآن و حقوق مدنی تلقی کرد؛ اثری که فراتر از تفسیر معمول آیات، به یک گفتوگوی جدی میان متون فقهی–شرعی و اصول حقوق مدنی میپردازد. چنین اثری میتواند برای حقوقدانان اسلامی، طلاب و دانشجویان رشتههای فقه و حقوق اسلامی، و هر کسی که میخواهد ارتباط میان آموزههای قرآنی و الزامات مسئولیت اجتماعی و حقوقی انسانها را درک کند، ارزشمند باشد. بررسیهای علمی و استفاده از منابع معتبر در تحلیل آیات، نقش مهمی در تقویت اعتبار این پژوهش دارد و آن را در فضای اندیشه حقوق اسلامی برجسته میسازد.
