کتاب «ترجمه ایقاظ النائمین» در زمره متون عرفانی و حکمی قرار دارد و هدف اصلی آن بیدار کردن انسان از خواب غفلت و هدایت بهسوی سیر و سلوک معنوی معرفی میشود. ایقاظ النائمین معمولاً کوتاهتر از آثار فلسفی مفصل ملاصدرا است و سبک بیان آن بیشتر ذوقی، شاعرانه و متأثر از عرفان اسلامی است تا تحلیل فلسفی خشک.
کتاب بهطور بنیادین به موضوع توحید، وحدت وجود، و سیر معنوی انسان میپردازد، با تأکید بر اینکه برترین دانش، علم توحید است و انسان باید از خواب غفلت به سوی بیداری معنوی حرکت کند. ملاصدرا در این رساله تأکید دارد که شناخت حقیقت وجود و وصل به حق تعالی بیش از برهان عقلی نیازمند سیر و سلوک، خشوع، و قلب سلیم است. او مفهوم «مظهر بودن موجودات» را نیز مطرح میسازد و انسان را با قابلیت برتر در میان موجودات معرفی میکند که میتواند با ترک توجه به غیرحق و با ایمان، توبه، زهد و عبادت، به ولادت معنوی یا فتح عرفانی دست یابد.
اثر حاضر بهعنوان یکی از آثار عرفانی ملاصدرا اهمیت خاصی در زمینه فلسفه اسلامی و عرفان نظری دارد، زیرا بسیاری از موضوعات عرفانی پراکنده در آثار دیگر او در این رساله به شکل متمرکزتر ارائه شده و بر تجربه عرفانی تأکید میورزد. سبک ادبی کتاب، سرشار از آرایههای بلاغی، آیات قرآن، احادیث و اقتباسات شعری است که به جذابیت و عمق معنوی اثر میافزاید و آن را برای مخاطبانی که به متون عرفانی و معنوی علاقه دارند، قابل توجه میسازد. این کتاب برای خوانندگان علاقهمند به فلسفه اسلامی، عرفان شیعی، و سیر و سلوک معنوی توصیه میشود، بهویژه برای کسانی که میخواهند درک عمیقتری از توحید و وحدت وجود در چارچوب حکمت متعالیه ملاصدرا بهدست آورند.
