کتاب «جهاد و فطرت» اثری تحلیلی در حوزه اندیشه اسلامی است که به نسبتسنجی مفهوم جهاد با فطرت انسانی میپردازد. اثر حاضر با رویکردی عقلانی و فطرتمحور تلاش میکند یکی از مفاهیم بنیادین دین را از زاویهای نو و قابلفهم برای مخاطب امروز تبیین کند. نویسنده در این مسیر بهدنبال آن است تا نشان دهد جهاد در اسلام نه یک پدیده صرفاً تاریخی یا نوعی خشونتورزی، بلکه پاسخی فطری به تهدید علیه حیات، کرامت و هویت انسانی است. نکته قابل توجه اینکه رویکرد این کتاب همسو با دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی در المیزان است که جهاد را مبتنی بر فطرت انسان میداند.
ساختار کتاب در دو فصل اصلی سازماندهی شده است. فصل نخست با عنوان «مبانی جهاد» به مباحث بنیادینی مانند ادراک «من»، حق دفاع بهعنوان ابتداییترین حق انسان و گستره «من حقیقی» میپردازد. در این بخش، نویسنده با تکیه بر مبانی انسانشناسی نشان میدهد که دفاع از خود و هویت، ریشه در فطرت سالم بشری دارد و امری تحمیلی یا قراردادی نیست. فصل دوم با عنوان «حقیقت جهاد؛ هدف، شاخصهها، گستره و مراتب» به بحثهای عمیقتر و کاربردیتری وارد میشود. یکی از محورهای اصلی این فصل، بازخوانی مفهوم جهاد ابتدایی و بازگرداندن آن به جهاد دفاعی است. این رویکرد با دیدگاه گروهی از مفسران معاصر همخوانی دارد که جهاد ابتدایی را بهمنزله دفاع از فطرت انسانی تبیین میکنند. نویسنده همچنین به موضوعاتی چون نسبت جهاد با ظهور، شاخصههای مجاهد حقیقی و گستره جهاد در سایر ادیان توجه کرده است.
این کتاب بهعنوان متنی راهگشا برای فهم عقلانی فرهنگ مقاومت و شهادت شناخته میشود و تلاش دارد با عبور از تعاریف سطحی، جهاد را عاملی حیاتی برای توسعه وجودی انسان و اقامه توحید معرفی کند. «جهاد و فطرت» برای مخاطبانی که بهدنبال درکی عمیقتر از مفاهیم دینی و نسبت آن با سرشت انسانی هستند، مفد و جذاب خواهد بود. این اثر بهویژه برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی و اندیشه اسلامی که به مبانی نظری مقاومت و جهاد علاقهمند هستند، منبعی ارزشمند و تأملبرانگیز به شمار میآید.
