رمان «شهریور ابری» روایتی است از روزهای سرنوشتساز شهریور ۱۳۲۰ و اشغال ایران توسط نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم که در منطقه مرزی ترکمنصحرا و حوالی رود اترک میگذرد. این رمان که در زمره آثار داستانی با درونمایه تاریخی-اجتماعی طبقهبندی میشود، تصویری از زندگی مردمان مرزنشین و نظامیان مستقر در پاسگاههای مرزی را در آستانه این رویداد مهم به نمایش میگذارد. نویسنده که پیشتر آثاری چون «سمفونی استرآباد» و «کلاجان» را روانه بازار کرده، در این کتاب نیز همچون بسیاری از نوشتههایش به جغرافیای زادگاه خود یعنی خطه شمال ایران وفادار مانده و کوشیده است تا بخش کمتر روایتشدهای از تاریخ معاصر ایران را با زبانی تصویری و نثری روان به تصویر بکشد.
محتوای کتاب «شهریور ابری» حول محور پاسگاه مرزی کوچکی میچرخد که با تعداد اندکی سرباز، گروهبان و یک افسر جوان، چشم به آن سوی مرز دوخته و در انتظار رویدادی ناگهانی به سر میبرند. داستان با حرکت کامیون حامل نظامیان بهسوی مرزهای شمالی آغاز شده و فضایی سرشار از اضطراب، دلتنگی و حس غربت را ترسیم میکند. در کنار روایت تنشهای سیاسی و نظامی، نویسنده به زندگی روزمره مردم بومی ترکمنصحرا با آداب و رسوم خاصشان، دغدغههای معیشتی و تعاملاتشان با نظامیان نیز پرداخته است. موضوعات مهمی همچون تأثیر سیاستهای دولت مرکزی مانند اسکان اجباری عشایر، کشف حجاب و ممنوعیت کشت خشخاش بر زندگی مردم، در لابهلای داستان به تصویر کشیده شده. همچنین جستوجوی هویت و خاطرات تلخ جدایی و اسارت، از جمله از طریق روایت سربازی که در جستوجوی عمه اسیرش است، بهعنوان خطوط فرعی اما تأثیرگذار داستان مطرح میشود.
«شهریور ابری» با پرداختن به یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر ایران و تمرکز بر جغرافیای کمتر کاوششده ترکمنصحرا، اثری قابل توجه در ژانر رمان تاریخی-اجتماعی به شمار میآید. این کتاب با نگاهی واقعگرایانه و گاه انتقادی، فراز و نشیبهای زندگی مرزنشینان و تأثیر سیاستهای کلان بر سرنوشت انسانهای عادی را روایت میکند و خواننده را با لایههای پنهان تاریخ و جامعه ایران آشنا میسازد. نویسنده در این اثر، صرفاً به بازگویی یک واقعه تاریخی اکتفا نکرده، بلکه با تمرکز بر انسانهایی که در میانه جنگ و صلح، وظیفه و احساس، گرفتار آمدهاند، پرسشهایی اساسی درباره معنای وطن و انسان بودن را مطرح میکند.
