کتاب «دیوار» دفتری از شعرهای نخستین فروغ فرخزاد است که برای اولین بار در سال ۱۳۳۴ منتشر شد. این اثر متعلق به نخستین دوره شاعری اوست و در زمره آثار کلاسیک شعر معاصر فارسی قرار میگیرد. سبک غالب این اشعار، غزلوار و با درونمایهای عاشقانه و سرشار از جسارت در بیان احساسات زنانه است. این مجموعه بهوضوح صدایی جوان، جستجوگر و سرکش را نمایان میکند که در جستوجوی هویت و رهایی از قیدوبندهای عاطفی و اجتماعی است. یک دنیای درونی آکنده از تنهایی، عشق، یأس و شور رهاییطلبی در پشت این «دیوار» قابل مشاهده است.
«دیوار» حول محور تجربیات عاطفی، احساس محبوس بودن و تلاش برای شکستن موانع درونی و بیرونی میچرخد. تصویر «دیوار» بهعنوان نماد اصلی، هم نشانگر محدودیتهای سنتی و اجتماعی است و هم حاکی از حصارهایی که خود شاعر در روابط عاشقانه احساس میکند. در این اشعار، عشق اغلب با رنج، بیوصالی و تنهایی همراه است و شاعر با زبانی صریح و بیپروا به بیان این احوالات میپردازد. موتیفهای مکرری چون شب، تنهایی، گریه، فرار و آرزوی پرواز، فضایی غنایی و در عین حال اندوهگین خلق میکنند. این مجموعه، گذار از یک دنیای خودمحور عاطفی بهسوی دغدغههای گستردهتر را نشان میدهد و بستری برای تحول شاعر در آثار بعدیاش فراهم میکند.
مجموعه شعر «دیوار» بهعنوان نقطه آغاز شاعری یکی از مهمترین چهرههای شعر مدرن فارسی، از اهمیت تاریخی و ادبی ویژهای برخوردار است. اگرچه این مجموعه به پختگی و جهاندیدگی آثار متأخر شاعر نیست، اما بهدلیل صدای بیپروای زنانه و اعلام وجود شاعرانهاش، در زمان خود اثری جسورانه و تأثیرگذار محسوب میشد. نقاط قوت آن در زبان روان، تصاویر احساسی ملموس و صراحت بیان نهفته است. این کتاب برای علاقهمندان به سیر تحول شعر معاصر فارسی، پژوهشگران ادبیات زنانه و کسانی که به مطالعه ریشههای شاعری فروغ فرخزاد علاقه دارند، منبعی ضروری و جذاب به شمار میآید.
