کتاب «سید حسن: به روایت خانواده و همرزمان» روایتی مستند و خاطرهمحور از زندگی شهید سید حسن علمالهدی است که در ژانر تاریخ شفاهی و زندگینامه داستانی قرار میگیرد. حجم کتاب با توجه به تنوع منابع و مصاحبههای فراوان، قابلتوجه است. نویسنده در این کتاب، با وفاداری به روایات دستاول و پرهیز از هرگونه پیرایه ادبی، تصویری ملموس و انسانی از یک فرمانده مشهور جنگ ارائه میدهد؛ اثری که بیش از آنکه یک تکنگاری باشد، تابلویی است مرکب از قطعات کوچک روایتهای پراکنده. این رویکرد، شخصیتی را از دل خاطرات نزدیکان و همرزمان بیرون میکشد که هم اسطورهای است و هم بهغایت زمینی.
در این اثر، داستان زندگی و رزم از زبان اعضای خانواده، دوستان، فرماندهان همرزم و حتی راویان عادی گردآوری شده و هیچ روایت خطی و یکپارچهای بر کلیت کتاب حاکم نیست. شخصیت شهید علمالهدی از خلال این خردهروایتهای گاه متناقضنما شکل میگیرد؛ گاه بهعنوان یک فرمانده سختگیر و بیمهابا در عملیاتها، و گاه بهعنوان فردی شوخطبع و دغدغهمند مسائل روزمره نیروها. کتاب بهطور عمیقی مسائلی چون ماهیت رهبری در میدان جنگ، تقابل عواطف انسانی با الزامات فرماندهی، و مفهوم ایثار در بافتاری خانوادگی و اجتماعی را بررسی میکند. این ساختار چندصدایی، خواننده را به تأمل در ذات پیچیده و چندلایه شخصیتهای تاریخی وامیدارد و از اسطورهسازیهای یکسویه فاصله میگیرد.
«سید حسن (به روایت خانواده و همرزمان)» بهعنوان یک اثر شاخص در حوزه تاریخ شفاهی دفاع مقدس، گامی مهم در جهت مستندسازی بیطرفانهتر تاریخ جنگ محسوب میشود. نقاط قوت اصلی کتاب را میتوان در گردآوری گسترده و تنوع منابع، پرهیز از قضاوت و تحمیل روایت واحد، و ارائه تصویری خاکی و عاری از اغراق از یک چهره شناختهشده دانست. این اثر برای پژوهشگران تاریخ معاصر، علاقهمندان به ادبیات پایداری و بهویژه کسانی که به دنبال درک واقعبینانهتری از جامعه، روانشناسی و مناسبات درونی جبهههای دفاع مقدس هستند، منبعی غنی و ضروری است.
