کتاب «تقویم تاریک: یادداشت روزانه جنگ دوازدهروزه اسراییل با ایران» اثری مستند و روایی درباره یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر ایران است. این کتاب به روایت دوازده روز سرنوشتساز میپردازد؛ روزهایی که طی آن، دو ارتش اتمی به کشوری فاقد سلاح هستهای حمله کردند و واکنش جهان در سکوتی سنگین خلاصه شد. «تقویم تاریک» با نثری موجز، سریع و در عین حال دقیق، میکوشد تصویری واقعی از این مقطع زمانی ارائه دهد و تاریکی آن را نه از مسیر اغراق، بلکه از خلال ثبت جزئیات مستند و تجربهشده نشان دهد.
محور اصلی کتاب، روایت روزبهروز جنگ دوازدهروزه از منظر تجربه زیسته مردم و شاهدان نزدیک به وقایع است. نویسنده با اتکا به گفتوگوهای بیواسطه با افراد مطلع، از مسئولان تا شهروندان عادی، خردهروایتهایی را گردآوری کرده که لایه انسانی جنگ را برجسته میسازد. در این روایتها، جنگ پیش از آنکه «دیده» شود، «شنیده» میشود؛ انفجارها، اضطرابها و ابهامها بر متن زندگی روزمره سایه میاندازند و حس ناخواستهبودن جنگ و تحمیل آن بر جامعه بهخوبی منتقل میشود. کتاب در عین وفاداری به واقعیتهای عینی، از تبدیلشدن به گزارش خشک خبری پرهیز کرده و تاریخ را در قالب روایت زنده و پیوسته بازسازی میکند.
«تقویم تاریک» از حیث کارکرد تاریخی و فرهنگی، تلاشی ارزشمند در ثبت حافظه جمعی معاصر به شمار میآید. نقطه قوت اثر، تمرکز بر خردهروایتهای مردمی و انسانی است؛ روایتهایی که معمولاً در تاریخ رسمی مغفول میمانند، اما در شکلدهی به فهم اجتماعی جنگ نقشی تعیینکننده دارند. این کتاب برای مخاطبانی که به تاریخ معاصر، مطالعات جنگ، روایتنگاری و مستندسازی اجتماعی علاقهمندند، اثری خواندنی و تاثیرگذار است و میتواند آغازگر توجه جدیتر به روایتهای مردمی در ثبت وقایع بحرانی و سرنوشتساز باشد.
