کتاب «آشنایی با فقه اخلاق: درآمدی بر دانش اخلاق اجتهادی و استنباطی» از آثار نوین و پیشگام در حوزه فقه اخلاق است که با هدف ارائه چارچوبی اجتهادی و استنباطی برای اخلاق اسلامی، تلاش میکند تا اخلاق را از حیطه ذهنیتگرایی محض خارج کرده و به مثابه دانشی نظاممند و مبتنی بر منابع دینی معرفی کند. نویسنده با تکیه بر روششناسی فقه استدلالی، گامی بلند در تدوین «نظریه اخلاق اجتهادی» برداشته است. کتاب در فضای علمی حوزوی با استقبال روبرو شده و به عنوان اولین درسنامه مدون فقه اخلاق شناخته میشود.
محتوای کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است: ۱. مبانی و کلیات فقه اخلاق (تعریف، موضوع، روش و جایگاه این دانش)، ۲. منابع استنباط احکام اخلاقی (نقش قرآن، روایات، عقل و سیره معصومان در استنباط) و ۳. نمونههای کاربردی استنباط اخلاقی (مسائلی مانند «حُسن عدالت»، «قُبح خیانت» و «وجوب وفای به عهد»). نویسنده با رویکردی فقهالحدیثی و اصولی، تلاش میکند تا نشان دهد چگونه میتوان با ابزارهای رایج فقهی (مانند قاعده «قبح عقاب بلابیان» یا «حسن و قبح عقلی») به استنباط احکام اخلاقی پرداخت. به عنوان مثال، در تحلیل مسئله «غیبت»، با بررسی آیات و روایات و تطبیق قواعد اصولی، به استنباط حکم اخلاقی آن میپردازد. این کتاب همچنین به چالشهای اخلاق کاربردی در جهان معاصر (مانند اخلاق فضای مجازی، اخلاق پزشکی و اخلاق سیاسی) اشاره کرده و نشان میدهد چگونه فقه اخلاق میتواند به این مسائل پاسخ دهد. از نکات برجسته کتاب، تلفیق سنت فقهی با نیازهای اخلاقی جدید و ارائه الگویی برای نظامسازی اخلاقی است که خواننده را به تأمل در مورد امکان استخراج نظام اخلاقی از متون دینی فرامیخواند.
کتاب «آشنایی با فقه اخلاق» از سوی نهادهای علمی مانند مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) مورد تقدیر قرار گرفته و در دورههای تخصصی اخلاق حوزه تدریس میشود. نقاط قوت کتاب را میتوان در روشمند بودن، تطبیق مباحث نظری با مسائل عملی و زبان روان و آموزشی آن دانست. این کتاب به ویژه برای طلاب سطوح عالی حوزه، پژوهشگران اخلاق اسلامی و دانشجویان رشتههای علوم اسلامی مفید است، چرا که هم به عنوان درسنامه آموزشی و هم به عنوان منبع پژوهشی در زمینه نظامسازی اخلاقی قابل استفاده است. به گفته آیتالله هادوی تهرانی در مقدمه کتاب: «این اثر گامی ضروری برای خروج اخلاق از حاشیه به متن تحقیقات حوزوی است». کتاب نهتنها برای علاقهمندان به فقه پویا و اخلاق کاربردی جذاب است، بلکه میتواند به عنوان مرجعی برای طراحی نظامهای اخلاقی در جامعه اسلامی مورد توجه قرار گیرد.
