کتاب «آثار اعراض نفسانی: پایداری سلامت یا ایجاد بیماری» درباره ارتباط میان حالتهای روانی انسان و وضعیت سلامت جسمانی است و در چارچوب طب سنتی ایران و دیدگاه حکمای اسلامی سامان یافته است. این اثر موضوع اساسی اعراض نفسانی یعنی وضعیتها و حالات روانی و عاطفی را بهعنوان یکی از اصول ستّه ضروریه طب سنتی بررسی میکند و نشان میدهد که چگونه این حالات میتوانند نقش تعیینکنندهای در حفظ سلامت یا ایجاد بیماری داشته باشند. هدف اصلی کتاب بازنمایی نقش این اعراض در نظام انسان و ارائه راهکارهایی برای مدیریت این حالات برای حفظ تندرستی است، موضوعی که از منظر حکمایی همچون ابوعلی سینا، رازی و جرجانی مورد توجه بوده است.
در این اثر، نویسنده بهتفصیل به مفهوم اعراض نفسانی پرداخته است، که عبارت است از حالات روانی یا جنبشهای نفسانی نظیر شادی، غم، خشم، ترس، امید و نومیدی که از طریق روح حیوانی بر بدن تأثیر میگذارند. از منظر طب سنتی، این اعراض از سریعترین و مؤثرترین عوامل تأثیرگذار بر مزاج و اخلاط بدناند، و بهواسطه ارتباط تنگاتنگ میان نفس، روح و بدن، میتوانند روند سلامت یا بیماری را تسریع کنند. بهعنوان نمونه، شادی معتدل به گسترش حرارت غریزی در بدن و بهبود هضم و هشیاری کمک میکند، درحالیکه اندوه و اضطراب با سردی و خشکی مزاج همراه بوده و زمینهساز بیماریهای سودایی میشود.
کتاب حاضر یک رویکرد ترکیبی از حکمت طب سنتی و اندیشههای فلسفی درباره نفس انسانی ارائه میدهد که برای خوانندگان علاقهمند به طب اسلامی، رواندرمانی مبتنیبر سنت و فهم عمیقتر رابطه نفس و بدن سودمند است. در این اثر، نویسنده تلاش کرده است یافتههای حکمای سنتی را با رویکردهای علمی ترکیب کند و پیشنهادهایی برای مراقبت از سلامت روان و جسم در زندگی روزمره ارائه دهد. مطالعه این کتاب میتواند برای پژوهشگران طب سنتی، روانشناسان اسلامی و دانشجویان این حوزه ارزشمند باشد.
