کتاب «گروش ایرانیان به اسلام از آغاز تا برآمدن آلبویه» اثری پژوهشی در حوزه تاریخ دین و جامعه ایران است که روند تبدیل جمعیت ایرانی از زرتشتی و دیگر آیینهای بومی به دین اسلام را از نخستین تماسها تا برآمدن حکومت آلبویه بهصورت تحلیلی و نظاممند بررسی میکند. این اثر با تأکید بر سیر تاریخی، عوامل اجتماعی، اقتصادی، جغرافیایی و فرهنگی گروش ایرانیان به اسلام را واکاوی میکند. هدف کتاب، ارائه تصویری عمیقتر از فرآیند گروش به اسلام در بستر ایران پس از فتوحات اسلامی است که هم از حیث تاریخنگاری و هم از نظر جامعهشناسی دین قابل توجه است.
نویسنده با بهرهگیری از منابع تاریخی و پژوهشهای قبلی به تحلیل رویدادها، روندها و عوامل کلیدی در پذیرش اسلام توسط اقوام و جوامع ایرانی میپردازد. این تحلیل شامل بررسی نقش پیامرسانی اولیه اسلام در یمن و بحرین و تأثیر آن بر ایرانیان مقیم آن نواحی، و همچنین بررسی برخورد ایرانیان با نیروهای مسلمان در دوران اولیه فتوحات است. همچنین کتاب به تبیین نقش عوامل گوناگون مانند انگیزههای اقتصادی، جزیه و سیاستهای حکومتهای خلفا در جذب جمعیتهای ایرانی میپردازد که نشان میدهد گروش به اسلام پدیدهای ساده و یکبعدی نبوده است، بلکه محصول تعاملات پیچیده سیاسی و اجتماعی بوده است.
این کتاب سهم قابلتوجهی در فهم فرآیند دینپذیری در ایران دارد، زیرا با روش تحلیلی و دادهمحور سعی میکند الگوهای متفاوت پذیرش دین جدید را در دورهای حساس از تاریخ ایران بازنمایی کند. تأکید اثر بر عوامل جغرافیایی و شعائر دینی، آن را از دسته آثار صرفاً روایی متمایز میسازد و امکان فهم تطور هویتی جامعه ایرانی را در دوره پس از فتوحات فراهم میآورد. چنین موضوعاتی برای مخاطبان تخصصی در تاریخ اسلام، مطالعات ایران پس از اسلام و جامعهشناسی دین اهمیت دارد و میتواند در دورههای تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری مورد استفاده قرار گیرد.
