کتاب «مأخذشناسی تربیتی-روانشناختی: صداقت و فریب»، اثری پژوهشی در حوزه اخلاق کاربردی، روانشناسی و تعلیموتربیت است که با رویکردی نظاممند به مسئله فراگیر دروغ و فریب میپردازد. این کتاب با هدف شناسایی و ساماندهی منابع علمی مرتبط با صداقت و فریب، منتشر شده است. اهمیت کتاب از آن جهت است که به جای ورود مستقیم به بحثهای نظری، زیرساخت پژوهشهای علمی آینده را از طریق مأخذشناسی دقیق و روشمند فراهم میکند.
نویسنده در این اثر، منابع فارسی و انگلیسی مرتبط با «علل روانشناختی دروغ و فریب، زمینههای شکلگیری آن و راههای تقویت صداقت» را گردآوری و تحلیل کرده است. روش کار کتاب مبتنی بر مطالعه گسترده کتابها و مقالات علمی و تقسیم آنها به دو بخش مأخذشناسی تفصیلی و مأخذشناسی اجمالی است؛ بدین معنا که آثار شاخص و پرارجاع، با گزارش محتوایی دقیق معرفی شدهاند و سایر منابع بهصورت کوتاه و راهنماوار آمدهاند. کتاب نشان میدهد که پدیده دروغ، مسئلهای تکبعدی نیست و در حوزههای متنوعی همچون روانشناسی شخصیت، روانشناسی اجتماعی، بالینی، رشد، انگیزش و روانکاوی قابل بررسی است؛ از همین رو مأخذشناسی حاضر، نقشهای جامع برای ورود علمی به این عرصه پیچیده فراهم میآورد.
کتاب حاضر از حیث روششناسی، اثری پایه و مرجع محسوب میشود که خلأ جدی مطالعات سامانمند در این حوزه را، بهویژه در زبان فارسی، تا حد زیادی جبران کرده است. نقطه قوت کتاب، دقت علمی در گزینش منابع، شفافیت معیارهای ارزیابی و پرهیز از داوریهای شتابزده است. این اثر بیش از آنکه برای مخاطب عمومی نوشته شده باشد، برای پژوهشگران اخلاق، روانشناسی، علوم تربیتی، سیاستگذاران فرهنگی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی سودمند است و میتواند مبنای طراحی پژوهشهای کاربردی، برنامههای آموزشی و سیاستهای فرهنگی در جهت کاهش فریب و تقویت صداقت در جامعه قرار گیرد.
