کتاب «خود خدا: خاطراتی پرجاذبه از رضا پهلوی در نگاه نویسندگان و اندیشمندان خارجی» اثری است پژوهشی و تاریخی که با گردآوری گزارشها، یادداشتها و تحلیلهای نویسندگان و محققان مستقل خارجی به بازنمایی دوره زمامداری رضاشاه و ارزیابی وضعیت اجتماعی-سیاسی ایران در دوره پهلوی میپردازد. این کتاب با محوریت روایتهایی است که در منابع پژوهشی غیرایرانی درباره شخصیت رضاشاه و شرایط کشور در آن دوران ثبت شدهاند و تلاش دارد تصویری مستند و چندوجهی از این دوره تاریخی ارائه کند. تمرکز اثر بر استفاده از اسناد و دیدگاههای خارجی باعث شده تا خواننده با چشماندازی فراتر از روایتهای رایج در تاریخ معاصر ایران آشنا شود و بررسیهای فراوان درباره وجهه جهانی و تاثیرات داخلی حکومت پهلوی را در متن مطالعه کند. این ویژگی در کنار ساختار روایتمحور کتاب به جذابیت و تنوع متن افزوده است.
نویسندگان با استناد به منابع پژوهشگران حوزه ایران و شرق، به تحلیل موضوعات محوری دوره رضاشاه میپردازند؛ از جمله نقش سیاستهای اقتصادی در تضعیف یا اقتدار ملی، ساختارهای اداری و فرهنگی حکومت و تعاملات آن با قدرتهای خارجی. گزارشها و دادههای آماری که در این کتاب آمدهاند، نمایانگر فساد اداری، مشکلات رفاه عمومی و بحرانهای ساختاری در ایران آن زمان هستند، چنانکه برخی منابع خارجی به هزینههای هنگفت پروژههای زیربنایی و پیامدهای آن اشاره کردهاند. همزمان نگاههای مختلف درباره نقش رضاشاه در شکلگیری ایران مدرن، از جمله اعتقاد به تکیه او بر قدرت بیچونوچرای خود، در لابهلای فصلها به بحث گذاشته شده است. روایتهای جمعآوریشده، به خواننده این امکان را میدهد که ابعاد متفاوت سیاست، فرهنگ و جامعه را در دوره پهلوی از دیدگاه متفاوتی نسبت به روایتهای سنتی بررسی نماید.
این کتاب با هدف مقابله با تحریف تاریخی و ارائه چشماندازی واقعی و مستند از دوره پهلوی تدوین شده و توانسته با اتکا به گزارشها و روایتهای منابع خارجی، خواننده را با تصویری متکثر و نهصرفاً تکبعدی از آن دوره آشنا کند. از نظر تاریخی، اثر بهواسطه استناد به منابع پژوهشی خارجی و ترکیب دیدگاههای متفاوت، میتواند برای علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران منبعی قابل تامل باشد. مخاطبان این کتاب عمدتاً پژوهشگران تاریخ معاصر، دانشجویان علوم سیاسی و همهکسانی هستند که میخواهند با روایتی مستند و مبتنی بر منابع غیرایرانی به تحلیل دوران پهلوی بپردازند.
