کتاب «یادداشتهای استاد مطهری: جلد یازدهم» بهعنوان چهارمین مجلد از بخش موضوعی فیشهای مطالعاتی شهید مطهری محسوب میشود، و دربرگیرنده تأملات خام و نظامنیافتهای است که بعدها شالوده آثار مکتوب و سخنرانیهای ایشان را شکل داد. نویسنده که از برجستهترین متفکران و فیلسوفان نواندیش در تاریخ معاصر ایران است، در این مجلد به حوزههای متنوعی همچون فلسفه انقلاب، روانشناسی فطرت و مسائل مربوط به حقوق زن ورود کرده است. این اثر بهدلیل نمایش روند تکامل فکری یک فیلسوف پیش از صورتبندی نهایی اندیشههایش، در میان پژوهشگران اهمیت ویژهای دارد.
در این جلد، مطالب پیرامون چهار محور اصلی «انقلاب حقیقی»، «فطرت»، «عشق» و «زن» متمرکز شده است. نویسنده در بخش مربوط به انقلاب، به نقد دیدگاههای مادیگرایانه و تحلیل ماهیت حرکتهای اجتماعی پرداخته و تفاوت انقلابهای ابزاری را با انقلابهای اصیلِ انسانی تبیین میکند. در جستار مربوط به فطرت، وی لایههای عمیق وجودی انسان را به بحث میگذارد و پیوندی میان غریزه و نیازهای متعالی برقرار میسازد که خواننده را به بازنگری در مفهوم ماهیت بشر وامیدارد. بخش مربوط به زن و عشق نیز شامل یادداشتهایی است که بعدها در نگارش کتبی چون «نظام حقوق زن در اسلام» مورد استفاده قرار گرفتند. در این بخش، نویسنده با نگاهی انتقادی به تقابل دیدگاههای شرق و غرب درباره میل جنسی و تقدس عشق میپردازد.
این کتاب نه تنها یک منبع دستاول برای شناخت منظومه فکری نویسنده است، بلکه به عنوان یک سند تاریخی از مواجهه تفکر اسلامی با مکاتب رقیب در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی اهمیت دارد. مخاطب هدف این کتاب، دانشجویان فلسفه، پژوهشگران مطالعات زنان و علاقهمندان به مبانی انقلاب هستند که میخواهند فراتر از متون درسی، با لایههای زیرین و استدلالیِ این مفاهیم آشنا شوند. این اثر بهخوبی نشان میدهد که چگونه یک نظام فکری از خلال تضارب آرا و مطالعه دقیق منابع مخالف شکل میگیرد و همین ویژگی آن را به سرمشقی برای پژوهشگری و حقجویی تبدیل کرده است.