کتاب «نگاهی به ظهور تا افول دولت خودخوانده داعش» به یکی از مهمترین تحولات سیاسی-امنیتی منطقه خاورمیانه پس از اشغال عراق توسط آمریکا میپردازد: ظهور و فروپاشی دولت خودخوانده داعش. اثر با تمرکز بر روند شکلگیری این گروه تروریستی، تلاش دارد تصویری منسجم و مستند از چرایی پیدایش، شیوه گسترش و دلایل افول داعش ارائه دهد. موضوع کتاب در پیوند مستقیم با تحولات عراق و سوریه و معادلات قدرت در خاورمیانه است و از این حیث، در زمره آثار تحلیلی مهم درباره تروریسم تکفیری قرار میگیرد.
محتوای کتاب در سه بخش سامان یافته است. بخش نخست به چگونگی پیدایش و قدرتگیری داعش اختصاص دارد و با بررسی ریشههای القاعده در عراق، نقش چهرههایی مانند زرقاوی، ایمن الظواهری و ابوبکر البغدادی، و تحلیل اشغال موصل و مناطق نفوذ داعش، زمینههای سیاسی، اجتماعی و میدانی تولد این جریان را تبیین میکند. بخش دوم به عملکرد داعش در عراق و سوریه میپردازد و ساختار نظامی، شیوه جذب نیرو، جنایات گسترده، و مراحل نبرد آزادسازی موصل و فروپاشی دولت خودخوانده را بررسی میکند. در بخش سوم، خاستگاه فکری و عقاید داعش، از جمله نگاه این گروه به تشیع، عملیات انتحاری و قرائت تکفیری از دین، مورد واکاوی انتقادی قرار گرفته است.
این اثر با رویکردی تحلیلی و مستند، میکوشد فراتر از روایت صرف وقایع، به فهم عمیقتری از منطق درونی و بیرونی داعش دست یابد. تاکید بر نقش عوامل خارجی در پیدایش این گروه و نیز برجستهسازی نقش نیروهای نظامی و مستشاری جمهوری اسلامی ایران و جبهه مقاومت در شکست داعش، از نقاط محوری کتاب است. کتاب برای پژوهشگران حوزه امنیت منطقهای، مطالعات تروریسم، علوم سیاسی و علاقهمندان به تحولات معاصر خاورمیانه، منبعی قابل استفاده و قابل تامل بهشمار میآید.
