کتاب «روان درمانی معنوی: مبانی و اصول تعلیم و تربیت اسلامی در راستای نهادینهسازی ارزشها (۵)» اثری تخصصی و میانرشتهای، پنجمین مجلد از مجموعهای است که بهدنبال پیوند عمیق روانشناسی، علوم تربیتی و معارف اسلامی است. نویسنده، در این اثر کوشیده است مبانی انسانشناختی اسلام را بهمثابه پشتوانهای برای درمانهای روانی مبتنی بر معنویت تبیین کند. هدف اصلی کتاب ارائه چارچوبی نظاممند برای نهادینهسازی ارزشهای اسلامی در فرآیند تربیت و درمان است. این اثر با نگاهی نو و کاربردی، بهدنبال پر کردن خلأ میان نظریههای رواندرمانی مدرن و آموزههای ناب دینی است.
ساختار کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است: در بخش اول، مبانی انسانشناختی و هستیشناختی اسلام شامل مفاهیم فطرت، روح، قلب و نفس به عنوان زیرساختهای رواندرمانی معنوی تحلیل میشود. در بخش دوم، اصول و روشهای تربیتی اسلام (همچون محبت، تدرج و مراقبه) با سازوکارهای روانشناختی آنها تبیین میگردد. بخش سوم نیز به کاربست این اصول در مقوله درمان و نهادینهسازی ارزشهایی مانند صبر، توکل و شکر میپردازد. مؤلف با استناد به آیات قرآن، روایات و نیز آرای اندیشمندان اسلامی مانند ابنمسکویه و غزالی، نشان میدهد که چگونه این مفاهیم میتوانند چارچوب یک رواندرمانی یکپارچهنگر را تشکیل دهند. یکی از نقاط قوت کتاب، ارائه مثالهای عینی و موردکاویهایی است که نشان میدهد چگونه ریشههای اختلالاتی مانند اضطراب و افسردگی را میتوان در فاصلهگیری از فطرت الهی جستجو کرد و با بازگشت به تعالیم دینی، آن را درمان نمود.
این اثر، یک گام بلند و جسورانه در جهت بومیسازی دانش رواندرمانی بر اساس فرهنگ و معارف اسلامی به شمار میرود. کتاب برای پژوهشگران و درمانگرانی که بهدنبال الگویی غیرغربی و مبتنی بر معنویت حقیقی در مداخلات روانشناختی هستند، منبعی ارزشمند است. نویسنده موفق شده است بهجای تقلید صرف از پارادایمهای غربی، با تکیه بر میراث غنی اسلامی، الگویی بدیل و کارآمد ارائه کند. مخاطبان اصلی این کتاب، روانشناسان، مشاوران، مربیان تربیتی و دانشجویان رشتههای علوم انسانی و اسلامی هستند که دغدغه تلفیق علم و دین را دارند. کتاب توانسته است در محافل علمی و حوزوی مورد استقبال قرار گیرد و بهعنوان یک منبع درسی در برخی دورههای تخصصی پیشنهاد شود. این اثر نهتنها یک کتاب تئوریک، بلکه یک راهنمای عملی برای مربیان و درمانگران معنوی است که به دنبال تعالی و درمان ریشهای انسان در پرتو آموزههای وحیانی هستند.
