کتاب «فلسفه و روش علوم اجتماعی»، اثری تحلیلی و انتقادی است که به بررسی بنیادهای نظری علوم انسانی مدرن و نسبت آنها با فرهنگ و تفکر اسلامی-ایرانی میپردازد. این کتاب مشتمل بر ۱۰ گفتار و مقاله است و در آن نویسنده کوشیده است با بازاندیشی در عقبههای هستیشناختی و معرفتشناختی علوم انسانی، ظرفیتهای منطقی فرهنگ اسلامی را برای تدوین دانشها و نظریههای متناسب با جامعه امروز بررسی کند. اثر حاضر با رویکرد تطبیقی، زمینهای برای فهم عمیقتر نسبت میان سنت فکری اسلامی و چالشهای معرفتی جهان مدرن فراهم میآورد.
این اثر، ابتدا به تطورات معنای عقل در تاریخ فلسفه و علوم اجتماعی مدرن میپردازد و آن را با مفاهیم عقل در قرآن و فرهنگ اسلامی مقایسه میکند. سپس سیر تحول مفهوم علم در جهان مدرن و جایگاه آن در مقابل علم نزد حکیمان مسلمان بررسی میشود. فصول اصلی کتاب به موضوعاتی مانند چیستی علم دینی، روششناسی علم دینی، چیستی علوم انسانی اسلامی و عقلانیت شهود اختصاص یافته است و نشان میدهد چگونه عقل، وحی، نقل و شهود میتوانند در فرایند تولید معرفت با یکدیگر تعامل یا تعارض داشته باشند. این بحثها در نهایت با تأمل در روایت «العِلم سلطان» جمعبندی میشود و مسیر علمی را به سوی تقرب انسان به جهان نشان میدهد.
«فلسفه و روش علوم اجتماعی» اثری راهگشا و آموزنده برای پژوهشگران علوم اجتماعی، فلسفه، علوم انسانی اسلامی و علاقهمندان به مباحث تطبیقی فرهنگ و معرفت است. ویژگی برجسته کتاب، تلفیق تحلیل فلسفی و روششناسی با بازخوانی ظرفیتهای معرفتی سنت اسلامی است که به خواننده امکان میدهد از دیدگاهی انتقادی و تأملبرانگیز به علوم انسانی نگاه کند.
