کتاب «آزاداندیشی و آزادی بیان» که از منظر فکری و تجربی عقلگرایانه و بر پایه رویکرد حکیمانه و الاهی به مفهوم آزادی بیان میپردازد، سعی دارد آزادی بیان را نهتنها بهمثابه یک حق اخلاقی بلکه بهعنوان یک رکن بنیادین در زندگی اجتماعی و معرفتی انسان بررسی کند؛ موضوعی که در ادبیات حقوقی و فلسفی معاصر نیز اهمیت ویژهای دارد. اثر در چند فصل موضوعشناسی، تحلیل حدود، و تبیین نسبت دولت با آزادی بیان را مورد واکاوی قرار میدهد و تلاش میکند ساختار حقوقی و فقهی حمایت از این آزادی را بهروشنی نشان دهد، بهگونهای که مخاطب بتواند با چشماندازی منسجم و نظاممند با موضوع آشنا شود.
نویسنده نخست به تعریف موضوع و مرزهای مفهومی «آزادی بیان» و «آزاداندیشی» میپردازد و سپس با استفاده از مبانی فلسفی و حکمی، تحلیل میکند که چگونه این آزادی میتواند بهشیوهای معقول و سازگار با اصول فقه اسلامی تحقق یابد. او بحث را از فلسفه حقوق آغاز میکند و بهخصوص در بررسی حقوق و مسئولیتها، ارکان و حدود آزادی بیان را تفکیک مینماید. کتاب با توجه به ادبیات اسلامی و فقهی، بررسی میکند که اگرچه آزادی بیان در متن ادبیات دینی پذیرفته شده است، اما تعیین حدود آن در حوزه محتوا و روش ابراز، محل بحث و بررسی حقوقی دقیقتر است؛ یعنی باید مشخص شود چه محتواهایی و به چه شیوههایی میتوان بیان شوند، و چه محدودیتهایی میتواند مشروع باشد. در این راستا، اثر با تحلیل قلمروهایی مانند نشر اکاذیب یا اهانت و مقایسه آن با جایگاه حقیقت و گفتگو، سعی در تبیین حدود آزادی دارد و این مباحث را در متن نظام حقوقی و فقهی معاصر ایران نیز بررسی میکند.
«آزاد اندیشی و آزادی بیان» از آثار پژوهشی قابلتوجه در حوزه حقوق و فلسفه حقوق اسلامی است که توانسته به نقد و تحلیل حقوقی موضوعی کلیدی بپردازد. این کتاب با ارائه چارچوبی دقیق و مستند، به مخاطبان حقوقدان و فقهی امکان میدهد تا موضوع آزادی بیان را در پرتو مبانی اسلامی و فلسفی مورد تأمل قرار دهند و پاسخهای حقوقی مستدل برای پرسشهای پیچیده در این حوزه بیابند. از نقاط قوت آن میتوان به تحلیل دقیق مفهومی، تلفیق مباحث فلسفی با مسائل عملی و توجه به چارچوبهای حقوقی نظامهای حقوقی اسلامی اشاره کرد؛ امری که آن را برای پژوهشگران، حقوقدانان و دانشجویان حوزه فقه و حقوق مناسب میسازد.
