بازگشت به عرفان و آموزه های عرفانی و درنگ در تاریخ اسلامی به ویژه تاریخ صدر اسلام و سیره نبوی مسلمانان را از افراط و تفریط باز می دارد و در چنین شرایطی وحدت می تواند شکل پیدا کند. باید متوجه اهمیت فهم عرفانی از اسلام شد و دریافت که راهبری جهان از راه اسلام و فهم مشترک و درست آن امکان پذیر است.
علمای شیعی ایران در کنار انتقال حکمت و عرفان ایرانی به هند و پاکستان از منابع غنی کتابخانه های کم مانند این دو کشور بهره برده اند. آنها در این کشور بیشتر در پی فهم عرفان هندی و دریافت های شهودی و عرفانی بوده اند. از این منظر ما همانندی های بسیاری میان اندیشه های افرادی چون میرسید علی همدانی و ملا صدرا با برهمنان در باب وحدت وجود، حرکت جوهری و اتحاد عاقل و معقول می یابیم. این امر از اهمیت استراتژیک عرفان در تعامل با حوزه های دیگر فرهنگی در بحث تمدن سازی حکایت دارد.
