حكمتنامه كودك، رهنمودهاى قرآن و پیشوایان اسلام را درباره این اركان، در سه بخش ارائه مىنماید.
بخش اوّل، شامل چهار فصل است و در آن، مسئولیت جامعه اسلامى در ساماندهىِ خانوادههاى شایسته، نقش وراثت در خوشبختى فرزند، نقش تغذیه پدر و مادر در سلامت و سعادت فرزند، و نقش چگونگى انعقاد نطفه در آینده فرزند، از زبان پیشوایان اسلام بیان مىشود.
در بخش دوم، حقوق كودك از نگاه اسلام، در شش فصل ارائه مىگردد:
فصل اوّل، درباره حقوق نوزاد است. این حقوق عبارتاند از: 1. بزرگداشت تولّد، 2. غسل ولادت، 3. اذان گفتن در گوش راست و اقامه گفتن در گوش چپ، 4. كام برداشتن با آب فرات و تربت سیّد الشهدا، 5. انتخاب نام نیكو، 6. تراشیدن سر و صدقه دادن هموزن آن طلا یا نقره، 7. عقیقه كردن، 8. ختنه كردن.
فصل دوم، درباره حقوق كودك شیرخوار است. این فصل، رهنمودهاى پیشوایان اسلام درباره تغذیه كودك از شیر مادر و یا دایه شایسته و ضرورت احترام به احساسات نوزاد را بیان مىنماید.
در فصل سوم، تعلیم و تربیت كودك، به عنوان مهمترین حقوق كودك، مورد بررسى قرار مىگیرد و نكات مهمّى درباره اهمّیت تعلیم و
تربیت كودك و مسئولیتى كه دولت اسلامى و خانوادهها در این زمینه دارند و از همه مهمتر، روش تربیتى اسلام ارائه مىگردد.
در فصل چهارم، اخلاق تربیت، مانند: مهربانى با كودك، احترام به كودك، سلام كردن به كودك، عدالت رفتارى میان فرزندان، وفا به وعده داده شده به كودك و شاد كردن او، به عنوان حقوق تربیتى كودك، مطرح مىشود.
در فصل پنجم، توجّه مربّیان به نقش آراستگى و ارضاى حسّ زیبایىطلبى كودك، و همچنین نقش بازى در رشد كودك، جلب مىگردد.
در فصل ششم، تأكید بر دعا براى فرزندان و نهى از نفرین كردن آنها، بیانگر نقش تربیتى دعا در كنار برنامهریزى و تلاش است. لذا از آن به عنوان یكى از حقوق كودك، یاد مىشود. دعاى امام سجّاد علیه السلام براى فرزندانش كه در پایان این فصل آمده، رهنمود ارزندهاى براى خانوادههاى مسلمان است.
بخش سوم، اختصاص به وظایف كودك دارد. بر مربّى شایسته، لازم است علاوه بر انجام دادن وظایفى كه در بخش اوّل و دوم این مجموعه آمده، زمینه وظیفهشناسى كودك را نیز فراهم سازد. این بخش، در چهار فصل، رهنمودهایى را در زمینه وظایف شخصى كودك، وظایف او در برابر پدر، مادر، آموزگار، بزرگتر از خود و دوستان، تقدیم مىدارد.
گفتنى است كه مخاطبان این كتاب، عبارتاند از: خانوادهها، مربّیان امور تربیتى كودكان و پژوهشگران تعلیم و تربیت كودك. بنا بر این، كودكان، مخاطب مستقیم این مجموعه نیستند.
نكته دیگر، این كه تلاش كردهایم این نوشتار، جامع متنِ مهمترین رهنمودهاى قرآن و احادیث اسلامى در زمینه آموزش و پرورش كودك باشد.
همچنین، تحلیلها و توضیحات لازم درباره این موارد، بدان افزوده گردید.
امّا بىتردید، شرح این رهنمودها، نیاز به كتابهاى مستقل در زمینههاى مختلف مسائل تربیتى كودكان دارد. از این رو، این مجموعه مىتواند سرمایه فرهنگى ارزندهاى براى تهیّهكنندگان كتابهاى ویژه تعلیم و تربیت كودكان باشد.
